اریک کارل٬ نویسنده و تصویرگر بزرگ در دنیای کودکان

کودکان به خصوص در سنین یک سال تا 5 سال پیش از آنکه با متن و داستان یک کتاب، ارتباط برقرار کنند با تصاویر کتاب رابطه برقرار می کنند و اریک کارل یک تصویرگر توانا در عرصه کتاب کودک است. او کتابهای کودکانه را می نویسد و برایش تصویرگری می کند ...تصاویری به غایت زیبا و کامل که کودک حتی با همان تصاویر کتاب می تواند داستان را به طور کامل تعریف کند...اریک کارل در ارتباط تصویری با کودک، کاملاً موفق است و تصاویر زیبایی که با رنگهایی شاد و روشن خلق می کند، داستان را به صورت تصویری و چنان تابلویی زیبا در ذهن کودک پایدار می سازد....او هشتاد و یک سال دارد و از خانواده ای آلمانی در نیویورک به دنیا آمده اما در شش سالگی به المان بازگشته و نوجوانیش مصادف با جنگ جهانی دوم می شود نوجوانیش همراه با دنیایی بدون رنگ و بدون شادی...توصیف خودش از شهرشان ؛شهری خاکستری با خانه هایی به رنگ خاکستری و قهوه ای استتار شده،....چند سال بعد از خاتمه جنگ برای بار دوم به آمریکا بر می گردد... کار برای کودکان را دیر آغاز می کند در اواخر دهه چهارم زندگیش ...اما به شتاب در این کار پیش می رود ... در چهل سال اخیر دهها کتاب برای کودکان نوشته و تصویرگری کرده است که برخی از آنها بارها و بارها در لیست بهترین کتابهای کودک در قرن بیستم قرار گرفته است...

 

1)     کرم ابریشم بسیار گرسنه

نویسنده و تصویرگر: اریک کارل

مترجم: کتایون صدرنیا

ناشر: دفتر نشر فرهنگ اسلامی

چاپ 1370

28 صفحه مصور (رنگی)

رده سنی: 1 تا 6 سال

 

در این داستان با روایت داستان گونه زندگی یک هفته ای کرم ابریشم، در قالب تصاویر زیبا ، خردسالان با مفهوم روزهای هفته، اعداد، رنگها، و زندگی دگردیس گونه پروانه آشنا می شوند. این اثر بیش از چهل سال است که یکی از آثار کلاسیک در عرصه ادبیات خردسالان محسوب می شود. به مناسبت هفتاد سالگی انتشارات پافین، (ناشر مطرح آثار کودکان در اروپا)، این انتشارات 70 کتاب برجسته کودکان را در قرن بیستم معرفی می کند که یکی از آنها "کرم ابریشم بسیار گرسنه" می باشد.

اریک کارل در این کتاب با سادگی تمام ، فلسفه ای بس بزرگ را در واژگان و تصویرهایی زیبا جا داده است. فلسفه بس بزرگ او حرکت کردن و رفتن تا شدن است. شدن برای پرواز کردن. کودکان این پدیده را با همه بار هستی شناختی اش همان گونه می فهمند که رمز و رازهای تو در توی افسانه های پریان را برای هزاران سال درک کرده اند.

  

2)     عنوان کتاب: خوشمزه ترین کلوچه

نویسنده و تصویرگر: اریک کارل

ترجمه آزاد: افسانه شعبان نژاد

ناشر: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

چاپ دوم: 1386

قیمت: 1950 تومان

رده سنی: 3 تا 6 سال

با آوای خروس پسرک بیدار میشه و دلش یه کلوچه خوشمزه می خواد اما مادر میگه:خیلی کار دارم اگر دلت کلوچه میخواد باید به من کمک کنی...بعد مادر "آرد " لازم داره پسرک داس بر میداره و میره گندم درو میکنه ...میبره آسیاب...کمک میکنه در کوبیدن و جدا کردن دانه ها از کاه و بالاخره اسیابان اونا رو آرد می کنه...ولی مادر میگه تخم مرغ و پسر تخم مرغ میاره...مادر میگه شیر و پسر اونو هم تهیه میکنه...بعد کره....بعد آتش...بعد یه شیشه مربا...و....آخر داستان پسرک کلوچه ای میخوره که با همیشه متفاوته و خوشمزه ترینه...تصاویر کتاب برای کودک 3-4 ساله عالی است...بطوریکه با نگاه کردن به آنها حتی خود کودک می تواند داستان را بی کم و کاست برای دفعات بعدی تعریف کند....در قالب یک داستان، کودک می آموزد که برای تهیه یک کلوچه چه فرایند وچه زحماتی لازم است....

کتاب فوق توسط هفت هنر سپاهان با عنوان "کلوچه بزرگ " و با ترجمه نورا حق پرست نیز منتشر شده است.

  

3)     خانه ای برای خرچنگ پاکوتاه

نویسنده و تصویرگر: اریک کارل

مترجم: نورا حق پرست

ناشر: هفت هنر سپاهان

چاپ اول: زمستان 1388

قیمت : 2000 تومان

رده سنی: 3 تا 6 سال ( البته مشخصات خود کتاب میگه گروه سنی ب و ج یعنی سالهای دوم، سوم و چهارم و پنجم دبستان...ولی به نظر من باید تجدید نظر اساسی در این تعاریف در کشور ما صورت بگیره این کتاب کاملا مناسب برای کودکان پیش از دبستان است.....)

خرچنگی که خانه اش _که صدفی هست _ و برایش کوچک شده  در فروردین ماه راه می افتد تا خانه بزرگتری بیابد...اردیبهشت ماه صدف بزرگی می یابد اما ساده وبی پیرایه...خرداد ماه با شقایق های دریایی آشنا و با یکی از آنها دوست می شود و آن شقایق می پذیرد تا روی خانه خرچنگ پاکوتاه زندگی کند تا خانه اش زیبا دیده شود...تیرماه با ستاره های دریایی...مرداد ماه با مرجان های دریایی...شهریور؛ حلزون ها...مهر با توتیا...آبان با خزه های دریایی..آذر ماهی های شبرنگ....دی ماه با سنگریزه های نرم....و بهمن خانه اش با دوستانی که یافته فوق العاده زیبا و چراغانی شده اما در همین مدت٬ خرچنگ قصه ما بزرگ شده و خانه باز برایش کوچک هست و باید دنبال خانه ای بگردد...اما این خانه زیبا چه می شود...داستان این مشکل را هم به نحوی زیبا و به یاد ماندنی  حل می کند در قالب یک داستان با تصاویر خیلی زیبا از موجودات دریایی ؛ کودک با ماههای سال ، با موجودات دریایی و با بسیاری از مقوله های اخلاقی چون دوستی، بخشش و مهربانی و...آشنا می شود...

 

4)     خروس جهانگرد

نویسنده و تصویرگر: اریک کارل

مترجم: نورا حق پرست

ناشر: هفت هنر سپاهان

چاپ اول: زمستان 1388

قیمت:2000 تومان

رده سنی: 1 تا 4 سال (جالب اینکه رده سنی برای این کتاب را هم مشخصات در صفحه اول خود کتاب میگه "ب و ج" در حالیکه کتابی عالی است اما برای زیر 4 سال....

خروسی تصمیم می گیرد تا دنیا را بگردد در این راه دو گربه، سه قورباغه، 4 لاک پشت، 5 ماهی، ....با او همراه می شوند اما این گردش سرانجامی ندارد و مسافران به ترتیب منصرف می شوند...در قالب این داستان ساده کودک نوپا با مفهوم اعداد و شمارش آشنا می شود و به زبانی ساده در میابد که برای انجام هر کاری حتی سفر،  برنامه ریزی و مدیریت لازم هست...

کتاب فوق توسط انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با عنوان "سفر به دور دنیا" توسط مجید عمیق ترجمه و منتشر شده است....

5 ) روباه قرمز، سلام

نویسنده و تصویرگر: اریک کارل

مترجم: افسانه شعبان نژاد

ناشر: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

چاپ سوم 1387

قیمت: 1000 تومان

گروه سنی: ب (البته این کتاب داستان ساده ای داره ولی چون از ویژگی خاصی در چشم ما در ثبت و ضبط رنگها استفاده می کنه چه بسا برای بچه های رده سنی ج و ه (اواخر دبستان و راهنمایی) هم جالب باشه))

این کتاب از ويژگی خاصی درچشم ما انسانها و تضاد رنگها....استفاده می کند...در صفحه نخست در سمت راست کتاب تصویر یک قلب قرمز رنگ هست بانقطه ای سیاه در وسط آن و زیر آن می خوانیم:" برای این که از خواندن این کتاب لذت بیشتری ببرید به این نکته توجه کنید که به نقطه وسط قلب قرمز چشم بدوزید چشمهایتان را تکان ندهید و پلک نزنید و به آرامی تا ده بشمارید بعد به نقطه ای که در صفحه سفید (سمت چپ کتاب) وجود دارد چشم بدوزید...چه می بینید؟ تصویر کم رنگی از یک قلب سبز دور نقطه سیاه ظاهر می شود....)

البته تصویر ظاهر شده فقط برای ثانیه هایی می ماند اما من از دیدن  و احساس آن لذت بسیاری بردم ...داستان هم بر همین اساس است یعنی قورباغه کوچولو مهمانهایی برای تولدش دعوت کرده وقتی با آنها موقع ورود به خانه اش سلام و احوالپرسی می کند آنها را با رنگشان مورد خطاب قرار می دهد مادرش می گوید این روباه قرمز نیست سبز هست (در کتاب عکس روباه سبز رنگی کشیده شده) اما قورباه کوچولو می گوید اگر خوب نگاه کنی قرمز هست ( و باید روی تصویر روباه سبز تا شمارش ده تمرکز کنیم بعد به صفحه سفید سمت دیگر کتاب نگاه کنیم تا روباه قرمز را ببینیم....

ایراد کتاب در چاپ فارسی آن است برای این کتاب می باید از برگهای خاص و ضخیم تر استفاده می کردند تصویی که در صفحه بعد هست سایه اش در صفحه سفید افتاده و تمرکز لازم را بهم می زند من برای حل مشکل از یک مقوای سفید استفاده کردم و بعد از تمرکز روی روباه سبز، به مقوای سفید نگاه می کردم و روباه قرمز را می دیدم یا پروانه زرد رنگ را به رنگ بنفش ...گربه آبی را به رنگ نارنجی ...مار قرمز را سبز رنگ..پرنده آبی را زرد رنگ و...

کتاب سرگرم کننده و جالبی بود برای من بزرگسال حتی...

 

پ.ن۱: عنوان را  اریک کارل ـ ۱ گذاشتم چون در آینده (نه مطلب بعدی)٬ باز هم از این نویسنده و تصویر گر بزرگ ٬ کتابهایی معرفی خواهد شد....

پ.ن۲: کتاب های معرفی شده را می توانید از فروشگاه های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تهیه کنید  و یا خرید اینترنتی از سایت آدینه بوک یا موسسه گسترش فرهنگ و مطالعات  و .... نمایید ...

 

پیش نوشت۱ : این معرفی قبلاْ در وبلاگ شازده کوچولو ی من آمده٬ اما از آنجا که قرار است سایت "زندگی خرد است" یک بانک اطلاعاتی برای مادران باشد در تهیه کتابهای مناسب برای کودکانشان٬ حیفم آمد آن را اینجا دوباره نیاورم.

پیش نوشت۲ : عکسها از سایت بانک اطلاعات ادبیات کودک( ایرانک )٬  کتابک و نشر نخستین گرفته شده....در مورد سوته یف و آثارش میتوان مطالبی در سایتهای کتابک و ایرانک و نشر نخستین یافت...

ولاديمير گريگوريويچ سوته یف نویسنده و تصویرگر کتاب های کودکان و از سازندگان فیلم های کارتونی است. داستان های او به ۳۶ زبان ترجمه شده است و همه کودکان دنیا با داستان های او آشنا هستند.

ولادیمیر در سال ۱۹۰۳ در مسکو زاده شد. ...من از طریق کتابک و ایرانک و بعد خرید مجموعه ای از کتابهایش از نشر نخستین با او آشنا شدم و بعد متوجه شدم که بابایی پسرکوچولویم هم در کودکی، خواننده آثار او بوده که با ترجمه گامایون بیش از سه دهه پیش به بازار کتاب ایران آمده بود کتابی با عنوان "تصاویر و قصه ها" ..... 

سوته یف در سال ۱۹۵۲ نخستین کتابش به نام "دو داستان درباره مداد و رنگ ها" را منتشر کرد، کتابی که با آن خود را به عنوان یک تصویرگر نویسنده معرفی کرد.  پس از آن داستان های بی شماری از جمله "این چه جور پرنده ای است؟"، "قارچ و مورچه"، "عصای کارگشا"، "کی بود گفت میو؟"، "یک کیسه پر سیب"، "مرغ و جوجه اردک" نوشت و تصویرگری کرد. در کتاب های سوته یف، تصاویر پویا گاهی می توانند جانشین متن شوند. او آثار نویسندگان کلاسیک مانند ک. چوکوفسکی، س مارشاک را نیز تصویرگری کرده است.

در ایران بسیاری از داستان های او از دهه ۴۰ شمسی به فارسی برگردانده شده است که در کتابی به نام "قصه ها و تصاویر" (سایت ایرانک)  در ۱۵۹ صفحه منتشر شده بود...

کتابهای پرستو وابسته به نشر نخستین، سال 1378 اقدام به چاپ مجموعه قصه های فوق به صورت مجزا نموده که تاکنون 14 قصه سوته یف را چاپ و انتشار داده است. برخی از آنها تاکنون به چاپ دهم و بیشتر رسیده است. قیمت هر کتاب 500 تومان و قیمت سفارش مجموعه 14 جلد یکجا، ۷۰00 تومان می باشد...نگاهی به 14 داستان فوق می کنیم . البته نقاشی های زیبای این کتابها، که در انتقال مفاهیم و اهداف مورد نظر نویسنده، نقش اصلی را بر عهده دارند قابل ارائه در این نوشتار نیست نقاشی ها کاملاْ خلاقانه و بیانگر داستان و مورد توجه کودکان می باشند ....

1-     این چه جور پرنده ایست؟

داستان غازی که حسرت داشته های دیگران را داشت ؛ گردنش را با گردن قو، پاهایش را با درنا، منقارش را با مرغ سقا، بالهایش را با کلاغ، دُمش را با طاووس، صدایش را با خروس و...عوض می کند و اتفاقاتی که می افتد تا این غاز نادان، سر عقل بیاید و...

2- جوجه مرغ و جوجه اردک

این داستان هم در قالب متنی ساده و داستان وار٬ با جمله هایی کوتاه به کودک می آموزد که باید خودش باشدو توانمندیهای خودش را بشناسد و بر اساس آن پیش رود  نه اینکه دنباله رو و ...دو جوجه مرغ و اردک همزمان متولد می شوند...جوجه مرغ به دنبال جوجه اردک است و هر کاری او می کند جوجه مرغ هم همان را می کند...تا اینکه جوجه اردک می رود تا شنا کند....

3- گربه ماهیگیر : گربه مى‌خواهد ماهى بگيرد. روباه،گرگ و خرس از او مي‌خواهند اولين ماهی‌ها را به آن‌ها بدهد. سه ماهى اول از قلاب فرار می‌کنند. روباه، گرگ و خرس توى آب می‌پريدند و بر سر ماهی‌ها با هم دعوا می‌کنند.گربه به جاى ديگرى می‌رود تا با خيال راحت ماهى بگيرد.

4- سیب و خرگوش

خرگوش گرسنه، سیبی بالای درختی می بیند، کلاغ آن را  می چیند و خارپشت بر می دارد...حالا هر سه بر سر سیب دعوا دارند و خرسی قاضی می شود...

5 – چرخ های جورواجور: خروس، خارپشت، قورباغه و مگس چرخ‌هاى جور واجورى پيدا می‌کنند. هر كدام از آنها با چرخ‌ها ٬ ابزاری مفید برای راحتی زندگی شان می‌سازند. خرگوشى كه به كارهاى آنها مى‏خندد می‌فهمد كه هر كس باهوش و دانایى خود مى‏تواند كارى سودمند انجام دهد. این داستان هم در عین آموزش اینکه می توان از هر وسیله ای٬ استفاده ای کارامد داشت به شرط انکه از فکر خود استفاده کنیم٬ در مراحل مختلف ذهن کودک را درگیر می کند...در همان اوایل داستان وقتی خرگوش و مگس و خارپشت و قورباغه ٬ یک گاری با چرخ های ناهمسان را در جنگل پیدا می کنند و می خواهند آن را هُل بدهند و به خانه ببرند ولی نمی توانند...از آرمان پرسیدم که فکر می کنی چرا نمی توانند گاری را حرکت دهند ؟ می پنداشتم بگوید "گاری خیلی سنگین بوده"...اما گفت:"چون چرخ هاش اندازه هم نبودند!"

6- کشتی کوچولو:

قورباغه،جوجه، موش و عنكبوت به نهری مى‌رسند. قورباغه که شنا بلد است دوستانش را مسخره می‌کند و داخل نهر می‌شود و شنا مى‌كند. بقيه که شنا کردن بلد نبودند، با پوست گردو، برگ و تار عنکبوت قایقی می‌سازند و با سرعتی بیشتر از قورباغه در نهر حرکت می‌کنند.

7- کی بود گفت "میو"

توله سگی٬ یک روز صدای میو می شنود و از خواب بر می خیزد و به دنبال آن است که کی بود گفت "میو"...از خروس، موش٬ سگ شکاری، زنبور، ماهی٬ قورباغه...می پرسد شما بودین گفتین میو؟....و بالاخره می فهمد....این کتاب با تصاویر جذاب مناسب برای ۲-۴ ساله هاست....

8- عصای کارگشا: خارپشت و خرگوش با هم راه می‌وند که تكه چوبی به پای خرگوش گير می‌کند. او چوب را به سویی می‌اندازد. اما خارپشت می‌گوید اين يك عصای کارگشا است. در راه‏ اتفاق ها و خطرهایی پيش می‌آید. خارپشت به موقع از چوب استفاده می‌كند. حتی خرگوش را با کمک آن از مرگ نجات می‌دهد. در پايان راه، خارپشت، چوبدستی را به خرگوش هديه می‌کند. اما خرگوش می‌فهمد آنچه اهميت دارد، مهربانی، و استفاده ی درست از هر چيز است و خارپشت می گوید که عصا (چوبدست) همه جا هست اما کارگشا (و اشاره به پیشانی خود می کند) را نمی شود پیدا کرد....این داستان در کتاب قدیمی با عنوان "چوبدستی نجات" و در چاپ اخیر توسط نشر نخستین با عنوان عصای کارگشا ترجمه شده است. این داستان هم مناسب برای ۴ سال تا ۷ سال است...

 

۹ -ماجراهای بچه گربه ها: سه بچه گربه"؛ سه بچه گربه ی سفيد و خاكستری به دنبال موشی ‏درون يك جعبه آرد می‌روند و سفيد بيرون می‌آيند. ....این سه بچه گربه شیطون به دنبال موش، به درون دودکشی می روند و حالا هر سه سیاه بیرون می آیند....

یک داستان فوق العاده ساده که با نقاشیهای جذاب ٬ ذهن کودک سه ساله ای را می تواند درگیر کند و....این داستان در چاپ قدیمی با عنوان "سه بچه گربه" ترجمه شده...

10 – کیسه خالی

خرگوشی با کیسه ای به بیرون از خانه می رود تا برای بچه هایش غذا بیاورد٬ درخت سیبی می یابد و کیسه را پر از سیب می کند ...در راه بازگشت به خرس، بچه های سنجاب، بزغاله ها، موش کور و...سیب می دهد و کیسه اش باز خالی می شود، و بر می گردد تا دوباره کیسه را پرکند در حالیکه هوا طوفانی است...پای درخت سیب٬ گرگی در کمین هست ...خرگوش کیسه خالی را بر سر گرگ می اندازد و تا خانه اش فرار می کند...در حالیکه خیس از باران است و شرمسار از اینکه دست خالی است بر می گردد اما می بیند که خانه اش پر از هدایا و آذوقه هایی است که خرس، بز و بزغاله ها، سنجابها و موش کور و...آورده اند....

11- موش و مداد: موش مى‌خواهد مداد"واوا"را به سوراخ ببرد و بجود. مداد مرحله به مرحله گربه اى می‌كشد و موش در آخر  از ترس به سوراخ فرار می‌كند....این داستان هم مثل "دنی و ددی" که از بیبی تی وی پخش می شد مرحله به مرحله ترسیم گربه را پیش می برد و ذهن کودک را در شناسایی آنچه نقاشی می شود به کار می گیرد...

 

12- گربه پرافاده: دخترک نقاشى مى‌كند.گربه از راه می‌رسد و می‌پرسد: اين چيست؟دخترک می‌گوید: خانه اى براى تو و هر انچه گربه دوست دارد در آن خانه کشیده می شود ... اما زمانی که دخترک سگی را کنار خانه می‌کشد گربه ناراحت می‌شود و می‌گوید من این خانه را نمی‌خواهم. این داستان در چاپ قدیمی با عنوان گربه نُنر و در چاپ جدید با عنوان گربه پر افاده ترجمه شده....

13- قارچ و مورچه: مورچه در جنگل راه می رود که ناگهان باران شدیدی شروع به باریدن می کند.او نمی داند چه  باید بکند. در میان چمنزار متوجه قارچ کوچکی می شود. به طرف قاچ می رود و زیر کلاهک آن پناه می گیرد تا باران بند بیاید، اما هر لحظه باران تند تر و تند تر می شود. پروانه ای خیس از باران، موشی گریزان از تر شدن، گنجشگی با پرهای نم زده و.....همه به قارچ کوچک پناه می برند، اما چگونه همه در زیر آن جای می گیرند؟ این داستان هم به نوعی شبیه به مهمانهای ناخوانده، از دوستیها و همزیستیها ....می گوید...اما در پایان هم با طرح یک پرسش، ذهن کودک را درگیر می کند....

14- خروس و رنگها: "واوا" خروسى می‌كشد اما آن را رنگ نمی‌کند. رنگ‌ها كمك می‌کنند و به خروس رنگ می‌دهند.

 

 

 

پ.ن: ۱۴ جلد کتاب معرفی شده در فوق ٬ مناسب برای کودکان ۲ ساله تا ۶ ساله هستند مثلاْ  خروس و رنگها یا سه بچه گربه ٬ قارچ و مورچه و... برای کودکان دو ساله هم جذابند اما چرخ های جورواجور٬ کیسه خالی٬ عصای کارگشا ...برای بچه های بالاتر ...خواندنش هم توسط بچه های باسواد سالهای اوایل دبستان جذاب خواهد بود.توصیه می کنم این کتابها را برای راحتی مستقیماْ  از نشر نخستین خریداری کنید. متاسفانه در شهر کتابها ندیدم . شماره تلفن های نشر نخستین برای تهیه این ۱۴ جلد کتاب: ۶۶۴۹۸۱۴۸ و ۶۶۴۱۸۹۷۹ می باشد.